น้ำหนักขึ้น 1 กิโลข้ามคืน ไม่ใช่ไขมัน แล้วมันคืออะไร
น้ำหนักที่ขึ้นข้ามคืนคือน้ำ ไม่ใช่ไขมัน · ไขมันหนึ่งกิโลกรัมเก็บพลังงานไว้ราว 7,700 แคลอรี่ ซึ่งกินเกินในมื้อเย็นมื้อเดียวไม่ได้ · เกลือ คาร์บ ฮอร์โมน และการยังไม่ขับถ่าย ทำให้ตัวเลขขยับได้วันละหลายร้อยกรัมโดยที่ไขมันไม่เปลี่ยนเลย ให้ดูค่าเฉลี่ย 7 วันแทนตัวเลขรายวัน
ชั่งเมื่อวานได้ 70.2 ชั่งวันนี้ได้ 71.3 ทั้งที่กินเหมือนเดิม นี่เป็นสถานการณ์ที่ทำให้คนเลิกชั่งน้ำหนักมากที่สุด และเป็นสถานการณ์ที่ตัวเลขไม่ได้โกหก แค่มันไม่ได้ตอบคำถามที่เราคิดว่าถาม
น้ำหนักขึ้นข้ามคืนเป็นไขมันได้ไหม
ไม่ได้ในทางปฏิบัติ ไขมันในร่างกายหนึ่งกิโลกรัมเก็บพลังงานไว้ราว 7,700 แคลอรี่ การจะสะสมไขมันเพิ่มหนึ่งกิโลจริงๆ ต้องกินเกินที่ร่างกายใช้ 7,700 แคลอรี่ ซึ่งไม่ใช่ปริมาณที่มื้อเย็นมื้อเดียวทำได้ แม้จะเป็นมื้อที่หนักที่สุดในรอบเดือน
ถ้าตัวเลขขยับหนึ่งกิโลในคืนเดียว สิ่งที่เปลี่ยนคือน้ำ ไม่ใช่เนื้อเยื่อ
อะไรทำให้น้ำในตัวเปลี่ยนได้ขนาดนั้น
สี่อย่างนี้อธิบายเกือบทั้งหมดของความแกว่งรายวัน
- โซเดียม — มื้อที่เค็มกว่าปกติทำให้ร่างกายกักน้ำไว้เพื่อรักษาความเข้มข้นของเกลือในเลือด อาหารไทยมื้อเดียวมีโซเดียมได้ถึงครึ่งของทั้งวัน
- คาร์โบไฮเดรต — ไกลโคเจนที่เก็บในกล้ามเนื้อและตับพาน้ำมาด้วยราว 3 กรัมต่อไกลโคเจน 1 กรัม กินคาร์บหนักหนึ่งมื้อหลังจากคุมมานาน น้ำหนักขึ้นได้เป็นกิโลโดยไม่มีไขมันเพิ่มแม้แต่กรัมเดียว
- ฮอร์โมน — ในผู้หญิง น้ำในตัวขึ้นลงตามรอบเดือนได้หลายร้อยกรัม โดยเฉพาะช่วงก่อนมีประจำเดือน
- สิ่งที่ยังไม่ถูกขับถ่าย — อาหารและน้ำที่ยังอยู่ในทางเดินอาหารก็มีน้ำหนัก และมันไม่ใช่ตัวเรา
แล้วควรดูอะไรแทน
ดูค่าเฉลี่ยเคลื่อนที่ 7 วัน ไม่ใช่ตัวเลขของวันนี้ ค่าเฉลี่ยกลืนความแกว่งรายวันทิ้งไป และเหลือไว้เฉพาะทิศทางที่แท้จริง ซึ่งเป็นสิ่งเดียวที่ตัดสินใจอะไรได้
วิธีอ่านที่ใช้ได้จริง: ถ้าค่าเฉลี่ย 7 วันของสัปดาห์นี้ต่ำกว่าของสัปดาห์ก่อน แปลว่ากำลังลดอยู่ ไม่ว่าตัวเลขวันนี้จะทำอะไรก็ตาม
ชั่งน้ำหนักตอนไหนถึงจะเทียบกันได้
เวลาไม่สำคัญเท่าความสม่ำเสมอ ขอแค่เป็นเวลาเดียวกันและเงื่อนไขเดียวกันทุกครั้ง ที่นิยมกันคือตอนเช้าหลังเข้าห้องน้ำและก่อนกินอะไร เพราะเป็นจุดที่ตัวแปรน้อยที่สุดของวัน แต่ถ้าชั่งตอนเย็นทุกวันได้สม่ำเสมอกว่า ก็ดีกว่าชั่งตอนเช้าแบบวันเว้นสามวัน
ควรชั่งทุกวันไหม หรือชั่งสัปดาห์ละครั้งพอ
ชั่งทุกวันแล้วอ่านค่าเฉลี่ย ดีกว่าชั่งสัปดาห์ละครั้ง เพราะการชั่งสัปดาห์ละครั้งคือการสุ่มหยิบวันที่แกว่งวันหนึ่งมาเป็นตัวแทนของทั้งสัปดาห์ ถ้าบังเอิญหยิบโดนวันที่กักน้ำ ก็จะสรุปผิดทั้งสัปดาห์
ข้อแม้เดียวคือ ถ้าการเห็นตัวเลขทุกวันทำให้เครียดหรือทำให้อารมณ์ขึ้นลงตามเข็ม การชั่งสัปดาห์ละครั้งที่ทำได้สบายใจ ย่อมดีกว่าการชั่งทุกวันที่ทำให้เลิกไปเลย
อ่านแล้วได้อะไรกลับไปใช้จริง ดีกว่าอ่านจบแล้วจบกัน